พระอาทิตย์ขึ้น ท่าเรือเลออาฟวร์ (Impression, Sunrise)

ภาพรวม

พระอาทิตย์ขึ้น เป็นภาพวิวท่าเรือเลออาวฟร์ของโกลด โมเนต์ วาดในปี ค.ศ. 1872 และถูกจัดแสดงในนิทรรศการครั้งแรกของกลุ่มศิลปินอิสระในปี ค.ศ. 1874 ภาพที่ดูเรียบง่ายอย่างยิ่งนี้เอง กลายเป็นจุดกำเนิดชื่อ "ลัทธิประทับใจ" (Impressionism) ซึ่งเปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์ศิลปะไปตลอดกาล

แค่ความประทับใจใช่ไหม

เมื่อภาพถูกจัดแสดง นักวิจารณ์หลุยส์ เลอรัว ตั้งชื่อภาพอย่างเยาะเย้ยว่า "Impression, Sunrise" พร้อมกับคำวิจารณ์ว่ามันเป็นแค่ความประทับใจคร่าว ๆ ไม่ใช่ภาพวาดที่เสร็จสมบูรณ์ คำว่า impression กลายเป็นคำติดปากเรียกกลุ่มศิลปินที่กล้าแหวกขนบโดยไม่ได้ตั้งใจ

แต่กลุ่มศิลปินอย่างโมเนต์ เรอนัวร์ ปิสซาร์โร และเดอกา ซึ่งถูกเรียกเยาะเย้ยด้วยชื่อนั้น กลับภูมิใจรับเอามาใช้ และเรียกตัวเองว่า "กลุ่มอิมเพรสชันนิสต์" อย่างท้าทาย

แสงแรกของยามเช้า

ภาพวาดดวงอาทิตย์สีส้มจ้าในหมอกยามเช้าของท่าเรือ เรือดำตัดกับผืนน้ำสะท้อนแสงระยิบระยับ โมเนต์ไม่สนใจรายละเอียด เขาวาดด้วยฝีแปรงเร็วและหลวม เพื่อจับความประทับใจแรกของแสงในเสี้ยวเวลาเดียว

แนวคิดที่ว่า "ภาพคือความประทับใจของแสง ไม่ใช่ภาพถ่ายของสิ่งของ" กลายเป็นปรัชญาของทั้งขบวนการ และเปิดทางให้ศิลปินรุ่นหลังกล้าทดลองได้อย่างอิสระ

สิ่งที่ควรสังเกตเมื่อดูภาพนี้

• ดวงอาทิตย์สีส้มที่ตัดกับหมอกสีเทาน้ำเงินของท่าเรือ
• เงาสะท้อนของดวงอาทิตย์บนน้ำที่วาดด้วยแปรงสั้น ๆ ไม่กลัวความ ไม่เรียบร้อย
• เรือลำเล็กและเสากระโดงที่วาดเป็นเงาดำเรียบง่าย ท่ามกลางหมอก
• ภาพขนาดเล็กเพียง 48 × 63 เซนติเมตร แต่กลับให้ความรู้สึกกว้างไกล
• เส้นขอบฟ้าที่เบลอ ไม่มีเส้นคมชัดใด ๆ ในภาพ

จากคำเยาะเย้ยสู่ชื่อขบวนการ

หลุยส์ เลอรัว นักวิจารณ์ตั้งชื่อภาพนี้ว่า Impression, Sunrise แบบประชดประชันว่ามันเป็นเพียง ความประทับใจ ที่ไม่สมบูรณ์ แต่กลุ่มศิลปินกลับรับเอาคำนี้มาใช้เรียกตัวเองว่า อิมเพรสชันนิสต์ อย่างท้าทาย

คำนี้จึงกลายเป็นชื่อของขบวนการที่เปลี่ยนวิธีมองโลกของวงการศิลปะทั้งหมด — จากภาพที่ต้อง เหมือนจริง มาสู่การ บันทึกแสงและความรู้สึก ในช่วงเวลาหนึ่ง

ภาพที่เกือบถูกทำลาย

ในปี ค.ศ. 1985 ภาพถูกโจรกรรมจากพิพิธภัณฑ์มาร์มอตตัน พร้อมกับผลงานอื่นอีก 8 ชิ้น ระหว่างการบูรณะพิพิธภัณฑ์ ภาพหายไปนาน 5 ปี ก่อนถูกค้นพบที่ฝรั่งเศสตะวันตกในปี ค.ศ. 1990

การโจรกรรมครั้งนี้เป็นหนึ่งในคดีศิลปะที่โด่งดังที่สุดของฝรั่งเศส และทำให้ภาพเล็ก ๆ ที่ให้กำเนิด อิมเพรสชันนิสม์ ยิ่งมีตำนานเล่าขานเพิ่มขึ้น

แหล่งอ้างอิง

1. พิพิธภัณฑ์มาร์มอตตัน-โมเนต์ (เว็บไซต์พิพิธภัณฑ์) ↗
2. บทความ Impression, Sunrise — Wikipedia ภาษาอังกฤษ ↗

ภาพตัวอย่างในหน้านี้มาจาก Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ) นำมาใช้เพื่อการศึกษาและสื่อสารความรู้ศิลปะเท่านั้น