คลื่นยักษ์นอกฝั่งคานางาวะ (The Great Wave off Kanagawa)

ภาพรวม

คลื่นยักษ์นอกฝั่งคานางาวะ เป็นภาพพิมพ์แกะไม้สีของคัตสึชิกะ โฮกูไซ ศิลปินชาวญี่ปุ่น สร้างราวปี ค.ศ. 1830–1833 เป็นภาพแรกในชุด "ทิวทัศน์ 36 มุมของภูเขาฟูจิ" ภาพคลื่นม้วนตัวสูงชันเตรียมทับเรือประมง ขณะที่ภูเขาฟูจิอันศักดิ์สิทธิ์ตั้งตระหง่านอย่างนิ่งสงบอยู่ไกล ๆ

ภาพพิมพ์ที่ทุกคนมีได้

โฮกูไซสร้างภาพด้วยเทคนิคอุคิโยเอะ ภาพพิมพ์แกะไม้สีหลายแม่พิมพ์ ผลิตเป็นจำนวนมากในราคาถูกเท่ากับชามราเม็ง ภาพนี้จึงกระจายไปทั่วญี่ปุ่นและข้ามมหาสมุทรไปถึงยุโรป

คลื่นม้วนตัวเป็นงวงมีนิ้วจับเรือเสมือนมือของอสูรทะเล และหยดคลื่นปลายยอดที่กระจายออกไปราวพรมแดนหิมะของภูเขา — เป็นการผสมความรุนแรงของทะเลกับความงามของเส้นสายอย่างลงตัว

สีน้ำเงินปรัสเซีย

ไฮไลต์ของภาพคือสีน้ำเงินเข้มอันโดดเด่นซึ่งได้จากสีน้ำเงินปรัสเซีย (Prussian blue) สีสังเคราะห์ที่เพิ่งนำเข้าจากยุโรป ในญี่ปุ่นยุคนั้นถือว่าแปลกใหม่และราคาแพง

โฮกูไซไม่กลัวการใช้สีล้ำสมัย และสีนี้เองที่ทำให้ภาพโดดเด่นเหนือภาพพิมพ์รุ่นราวคราวเดียวกันและเป็นที่จดจำ

ระลอกที่กระทบโลกตะวันตก

เมื่อชาวตะวันตกได้เห็นภาพพิมพ์ญี่ปุ่น พวกเขาก็คลั่งไคล้จนเกิดกระแส "จาโปนิสม์" แวนโก๊ะชื่นชมฝีแปรงของโฮกูไซมาก ส่วนนักแต่งเพลงโกลด เดอบูว์ซี ก็ได้แรงบันดาลใจจากภาพนี้จนนำภาพพิมพ์ไปวางบนปกโน้ตเพลง "ทะเล" (La Mer) ของเขา

ทุกวันนี้คลื่นยักษ์คือภาพสัญลักษณ์ของวัฒนธรรมญี่ปุ่นและหนึ่งในภาพพิมพ์ที่มีผู้ลอกเลียนมากที่สุดในโลก

สิ่งที่ควรสังเกตเมื่อดูภาพนี้

• คลื่นม้วนตัวเป็นงวงมีนิ้วเหมือนอสูรทะเล กำลังจะทับเรือประมง
• ภูเขาฟูจิเล็ก ๆ ไกลอยู่กลางภาพ เป็นจุดนิ่งท่ามกลางความปั่นป่วน
• เรือประมงยาว (oshiokuri-bune) ที่ลูกเรือก้มพายอย่างสุดแรง
• ฟองคลื่นปลายยอดที่กระจายเหมือนพรมแดนหิมะของภูเขา
• ภาพพิมพ์แกะไม้ที่ผลิตซ้ำได้หลายหมื่นฉบับในราคาถูก

การอ่านภาพในแบบญี่ปุ่น

ภาพนี้ถูกออกแบบให้อ่านจากขวาไปซ้ายตามวิธีอ่านหนังสือญี่ปุ่น เริ่มจากคลื่นสูงทางขวา ลาดลงมาถึงเรือ และปิดท้ายที่ฟูจิเล็ก ๆ ทางซ้าย ทำให้ผู้ชมเกิดการเคลื่อนสายตาที่ผ่อนคลายอย่างเป็นจังหวะ

การวางฟูจิให้เล็กกว่าคลื่นเป็นการเล่นระดับชั้นทำให้ภาพมีมิติลึก แต่ในขณะเดียวกันก็สื่อว่าธรรมชาติยิ่งใหญ่กว่ามนุษย์เสมอ

ตำนานของชุดภาพฟูจิ 36 มุม

คลื่นยักษ์เป็นภาพแรกของชุด ทิวทัศน์ 36 มุมของภูเขาฟูจิ ที่โฮกูไซเริ่มวาดเมื่ออายุ 70 ปี หลังชื่อเสียงของเขาเริ่มเสื่อมลงจากคู่แข่ง เขาตั้งใจจะโค้งสุดท้ายให้ยิ่งใหญ่ที่สุดและได้สร้างสรรค์ผลงานที่กลายเป็นตำนาน

โฮกูไซมีชื่อเสียงจากการใช้ชื่อจริงหลายชื่อในแต่ละช่วงชีวิต และช่วงนี้เขาเซ็นชื่อ Hokusai aratame Iitsu hitsu ซึ่งแปลว่า เปลี่ยนชื่อเป็น Iitsu — รายละเอียดเล็ก ๆ ที่บอกเล่าเรื่องราวของศิลปินผู้ไม่เคยหยุดพัฒนา

แหล่งอ้างอิง

1. พิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิแทน (เว็บไซต์พิพิธภัณฑ์) ↗
2. บทความ The Great Wave off Kanagawa — Wikipedia ภาษาอังกฤษ ↗

ภาพตัวอย่างในหน้านี้มาจาก Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ) นำมาใช้เพื่อการศึกษาและสื่อสารความรู้ศิลปะเท่านั้น